1759

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

1759

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ans :
1756 1757 1758  1759  1760 1761 1762

Decennis :
1720 1730 1740  1750  1760 1770 1780
Sègles :
Sègle XVII  Sègle XVIII  Sègle XIX
Millennis :
Millenni I  Millenni II  Millenni III


Cronologia mesadièra :
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec


Cronologias tematicas :
Arquitectura Drech Literatura Teatre


Autres calendièrs :
Roman Chinés Gregorian Ebrieu Indó Musulman Persan Republican

Aquesta pagina concernís l'an 1759 del calendièr gregorian.


Eveniments[modificar | modificar la font]

Occitània[modificar | modificar la font]

França[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Guèrra de Sèt Ans.
Pintura representant lo sètge de Quebèc.

Perseguida de la Guèrra de Sèt Ans onte lei fòrças francesas enregistrèron mai d'una desfacha. D'efèct, còntra Hannover, una importanta armada francesa foguèt batuda a la batalha de Minden (1èr d'aost) e deguèt se retirar. Aquò empachava de sostenir Austria còntra Prússia e d'acabar definitivament la guèrra amb una victòria còntra l'aliat principau de Londres. Totjorn en Euròpa, lo comandament francés preparèt un plan ambiciós per atacar dirèctament lo territòri britanic. Pasmens, lei flòtas necessàrias an aqueu projècte foguèron vencudas a Lagos (19 d'aost) e a Quiberon (20 de novembre).

En America, la situacion se desgradèt ambé la pèrda de Quebèc après un lòng sètge (26 de junh - 18 de setembre) e la mòrt dau generau Loís Josep de Montcalm a la batalha dei Plans d'Abraham (13 de setembre). Pasmens, l'armada francesa capitèt de retirar e de tornar organizar sei darrierei fòrças. Poguèt ansin contuniar la lucha e preparar una còntra-ofensiva (→ 1760). Dins leis Antilhas, Guadalope foguèt tanben ocupada per lei Britanics. Enfin, en Asia, lo sètge de Madras foguèt abandonat après l'arribada de renfòrç britanics.

Euròpa[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Guèrra de Sèt Ans.

Austria[modificar | modificar la font]

Pintura de la batalha de Kunersdorf.

Après aver restaurar sei fòrças l'annada precedenta (→1758), Austria poguèt atacar dirèctament Prússia e li infligir doas desfachas saunosas a Kunersdorf (12 d'aost) e a Maxen (21 de novembre). Pasmens, coma en 1757 e en 1758, lei generaus austrians foguèron pas capables d'aprofichar aquelei succès per destrurre definitivament l'armada enemiga que poguèt donc se reorganizar.

Prússia[modificar | modificar la font]

Pintura de la capitulacion dei fòrças prussianas a l'eissida de la batalha de Maxen.

Annada catastrofica per Prússia que foguèt desfacha sus totei lei frònts e perdiguèt una partida importanta de son territòri après lei batalhas de Kay (23 de julhet còntra lei Rus), de Kunersdorf (12 d'aost còntra leis Austrians e lei Rus) e de Maxen (21 de novembre còntra leis Austrians). Lei pèrdas èran de 43 000 òmes e d'au mens 200 canons. Pasmens, lei coalizats mau capitèron d'esplechar aquelei victòrias, çò que permetèt a l'armada prussiana de subreviure (→1760).

Reiaume Unit[modificar | modificar la font]

Pintura de la batalha de Quiberon.

En Euròpa, lei Britanics deguèron faciar lei projèctes d'ofensivas francesas còntra Hannover e còntra leis Illas Britanicas. D'efèct, après sei reviradas de 1758, lei Francés avián tornat organizar una armada per atacar en Alemanha. Capitèron de prendre Minden, centre d'avitalhament important, mai una còntra-ofensiva deis aliats de Londres permetèt de reprendre la vila lo 1èr d'aost. Pasmens, Ferrand de Brunswick-Lüneburg poguèt pas aprofichar sa victòria per perseguir l'armada francesa en retirada car deguèt mandar de renfòrç en Prússia onte la situacion èra fòrça marrida. En parallèl, la marina britanica deguèt destrurre leis esquadras francesas cargadas d'organizar un desbarcament dins leis Illas Britanicas. Aquò entraïnèt doas batalhas navalas a Lagos (19 d'aost) e a Quiberon (20 de novembre). Lei dos combats s'acabèron per de victòrias britanicas que permetèron d'empedir leis operacions de desbarcament.

Regardant leis operacions dins lei colonias, lei Britanics prenguèron l'avantatge en Canadà. Gràcias a sa flòta e a sa superioritat numerica, poguèron desbarcar una gròssa armada a l'entorn de Quebèc que son sètge comencèt lo 26 de junh. En despiech d'una resisténcia acarnada, lei Francés foguèron vencuts lo 13 de setembre a la batalha dei Plans d'Abraham e obligats d'abandonar la vila que capitulèt lo 18 de setembre. Pasmens, lei Britanics mau capitèron de destrurre lei rèstas de l'armada francesa que poguèt se reorganizar dins lo nòrd (→ 1760). Dins leis Antilhas, una expedicion britanica capitèt tanben de prendre Guadalope. Enfin, ais Índias, l'arribada de renfòrç permetèt ai Britanics de protegir Madras que son sètge foguèt abandonat per lei Francés.

Russia[modificar | modificar la font]

Après sei succès parciaus de l'annada precedenta, lei Rus capitèron d'infligir de desfachas duras a son adversari prussian a Kay (23 de julhet) e a Kunersdorf (12 d'aost). Pasmens, la coordenacion ambé leis Austrians èra marrida e lei doas aliats aprofichèron pas la situacion per anientar lei darrierei fòrças prussianas. Ansin, Frederic II poguèt un còp de mai tornar organizar sei fòrças e perseguir lo combat.

Africa[modificar | modificar la font]

Etiopia[modificar | modificar la font]

En Tigre, revòuta dau ras de Tigre Mikael Sehul còntra lo ras d'Adua Haymanot qu'èra son senhor. Capitèt de conquistar la vila e d'executar Haymanot. Annexèt la ciutat au sieu territòri e, gràcias ai revenguts importants d'aquela crosiera comerciala, poguèt rapidament crompar una armada de plusors miliers d'òmes equipats d'armas de fuòc.

Asia[modificar | modificar la font]

China[modificar | modificar la font]

Pintura representant una batalha de la campanha chinesa de 1759.

Dins l'estèpa, perseguida e fin de la revòuta dei Jungars. D'efèct, lei pèrdas catastroficas entraïnadas per la politica d'exterminacion dei Chinés minèron la defensa deis insurgents que deguèron se retirar vèrs l'oèst onte la màger part foguèt anientada. La destruccion dau Khanat Jungar e de son pòble — 600 000 Jungars foguèron tuats entre 1755 e 1759 sus una populacion d'aperaquí 800 000 personas — èra un succès important per l'emperaire Qianlong que capitèt ansin d'eliminar un pòble nomada relativament agitat e poguèt poblar l'ancian territòri dei vencuts per de populacions fidèlas. Aquò li permetèt de renfòrçar sa frontiera occidentala e d'estendre l'influéncia chinesa en Asia Centrala — çò qu'èra son projècte iniciau.

Arts[modificar | modificar la font]

Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]

Economia[modificar | modificar la font]

Naissenças[modificar | modificar la font]

Decèsses[modificar | modificar la font]

Commons-logo.svg

Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus 1759.