Vènus d'Arle

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


La Vènus adobada per François Girardon

La Vènus d'Arle es un escupltura romana de 1.94m. descubèrta dins la vila d'Arle. Es facha de maubre d'Imet e data de la fin del sègle I abans lo Crist. Seriá una copia de l'Afrodita de Tèspies realizada per Praxiteles, e comandada per la cortesana Frine.[1]

Descubèrta[modificar | modificar la font]

Descubèrta en 1651 pendent d'excavaments dins lo teatre roman d'Arle au pè de doas colonnas plaçadas au costat drech de la pòrta reiala (valva regia), la Vénus seriá eissida de la decoracion dau postscaenium[2], una paret granda, amb tres estatges de colonnas, situada darrièr lo pulpitum (l'estrada de scèna) qu'amagava lei coladissas dei teatres antics, apolidit per una importanta estatuària inspirada dei modèls grècs, en particular de dançairas, encadrant coma per lo celebrar, la representacion majestuosa d'August en Apollon.

L'impact de la descubèrta fuguèt tant important que lei consols de la vila d'Arle s'abrivèron de la crompar[3] abans de la metre a disposicion dau public. Fuguèt expausada pendant 30 ans dins aquesta vila, amont de l'escalièr d'onor de l'Ostau de vila. Mas la fama de la descubèrta faguèt que lèu lèu lo rei Loís XIV se la volguèt apropriar e los consols de la vila, comols de detas la li cediguèron en esperar en retorn un gèst reial que venguèt pas jamai.

Adobament[modificar | modificar la font]

Adobaments indicats en blau

Conformament a la practica de l’epòca, l'esculptor François Girardon, collaborador de Le Brun, restaurèt puèi l'estatua a la demanda de Loís XIV, en 1683[4], per ondrar la galariá dei miralhs au castèu de Versalhas ont prenguèt plaça efectivament lo 18 d'abril de 1685[5]. En 1684, après aver reçebut l'autorizacion dau rei, Girardon restaurèt la tèsta (lo nas, lo còu e l'aurelha senèstra), lo davant de l'artelh gròs drech, lo pè drech e lo pedestau. Repren lo modelat dau bust e lo traçat dei plècs, suprimís leis apontèus que demoravan subre la fàcia extèrna de l'anca drecha, e de l'espatla drecha, mas subretot, Girardon apond lei braç, un braç drech levat e un abans-braç senèstre amb una part dau drapat que s'i restaca. I plaça dos atributs: la poma dins la man drecha (en referéncia a la victòria d'Afrodita au jutjament dau mont Ida) e lo miralh dins la man senèstra, censat rebatre sa bèutat suprèma.

Un còp adobada, la Vènus ondrèt lo castèu de Versalhas duscas 1797 (siá pendant 112 ans), data que fuguèt requisicionada per lo musèu dau Lovre.

Celebracion dins la literatura[modificar | modificar la font]

Arlatenca a la Vènus d'Augustin Dumas - vèrs 1860 (Musèu Arlatenc)

Aquesta Vènus es la patrona deis arlatencas que ne fuguèt un ideau de bèutat. Teodòr Aubanèu la celebrèt dins son poèma La Venus d'Arle publicat dins Li Fiho d’Avignoun [6] en 1885. Ne vaiçi un extrach en grafia mistralenca originala:

« ...O douço Venus d'Arle ! O fado de jouvènço !
Ta bèuta que clarejo en touto la Prouvènço,
Fai bello nòsti fiho e nòsti drole san !
Souto aquelo car bruno, o Venus ! i'a toun sang,
Sèmpre viéu, sèmpre caud. E nòsti chato alerto,
Vaqui perqué s'envan la peitrino duberto !
E nosti gai jouvènt, vaqui perqué soun fort
I lucho de l'amour, di brau e de la mort !...
E vaqui perqué t'ame, e ta bèuta m'engano,
E perqué iéu crestian, te cante, o grand pagano

Frederic Mistral ne fa l'evocacion mai d'un còp[7]. Per exemple aquestei vèrs trach de Mirèlha  :

« Un voit de chato viroulavon,
E su'n refrin qu'ensèn quilavon,
En danso ardènto se giblavon
Autour d'un fio de marbre en guau disien Vénus
Canten Venus, la grand divesso
De quau prouvèn touto alegresso !
Canten Venus, la segnouresso,
La Maira de la terrò e dou pople arlaten l

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. The attribution, as a youthful work of Praxiteles, was advanced by Adolf Furtwängler, ''Meisterwerke der Griechischen Plastik (Berlin), 1893.
  2. Jules Formigé, op. cit., p. 658
  3. Délibération du conseil de la ville du 26 juin 1651 pour le rachat de la Venus d'Arles à l'abbé Brun
  4. (Cf. R. Venture, « L’affaire de la Vénus », op. cit., pp. 44-45). Veire tanben subre lo site de la vila d'Arle L'affaire de la Vénus. )
  5. Journal du marquis de Dangeau, Firmin-Didot, 1854-1860, 19 vol.* [Clermont-Ferrand, Paleo, 2002, 1 vol. paru]). Cf. tanben, Thierry Sarmant, Les demeures du soleil. Louis XIV, Louvois, et la surintendance des bâtiments du Roi, Edicions Champ Vallon, 2003, pp. 223 et s.
  6. Per lo tèxte integrau : La Venus d'Arle in Li Fiho d'Avignoun
  7. Per exemple, dins son Discours i chatouno en 1904 - Bulletin de l'Association des Amis du Viel Arles, n° 38, Septembre 1980, p. 11