Taoiseach

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Escut de la Republica d'Irlanda

Lo Taoiseach (prononciacion: /ti:ʃɒx/ ; al plural Taoisigh, prononciacion /ti:ʃi:/ ) es lo cap de govèrn de la Republica d'Irlanda e lo cap del cabinet irlandés, foncion equivalenta al primièr ministre de las democracias parlamentàrias.

Lo Taoiseach es nomenat pel president d'Irlanda après d'èsser elegit pel Dáil Éireann (la cambra bassa del Parlament). Lo Taoiseach actual es Bertie Ahern, teachta dála (delegat de l'assemblada, equivalent a deputat) del partit Fianna Fáil. Lo Taoiseach designa lo Tánaiste (deputat primièr ministre) que aprèp es nomenat pel president. La foncion de Tánaiste es similara, mas pas equivalenta, a aquela del vicepresident del govèrn. Lo Taoiseach tanben nomena los autres ministres del cabinet e onze membres del Senat irlandés.


La foncion modèrna del Taoiseach foguèt establida dins la constitucion d'Irlanda de 1937, remplaçant la foncion de "President del Conselh Executiu" de l'Estat Liure d'Irlanda de 1922-1937. Ça que la, las foncions del Taoiseach e del President del Conselh Executiu diferisson en qualques aspèctes fondamentals. Per exemple, lo president del Conselh Executiu aviá pas la capacitat de relevar un dels ministres del govèrn. Lo cabinet de l'Estat Liure d'Irlanda, nomenat Conselh Executiu, deviá èsser reformat completament se voliá renovelar una foncion. Lo president del Conselh Executiu tanpauc podiá pas dissòlvre lo Dáil Éireann; aquò èra una decision collectiva del Conselh Executiu. Lo Taoiseach, per contra, ten un ròtle mai important amb mai de poder executiu e la capacitat de relevar un ministre e de dissòlvre lo Parlament.

Lista dels Taoisigh[modificar | modificar la font]

No. Nom Començament de mandat Fin de mandat Partit
1. Eamon de Valera 29 de decembre, 1937 18 de febrièr, 1948 Fianna Fáil
2. John A. Costello 18 de febrièr, 1948 13 de junh, 1951 Fine Gael
Eamon de Valera (2ª cop) 13 de junh, 1951 2 de junh , 1954 Fianna Fáil
John A. Costello (2ª cop) 2 de junh, 1954 20 de març, 1957 Fine Gael
Eamon de Valera (3ª cop) 20 de març, 1957 23 de junh, 1959 Fianna Fáil
3. Sean Lemass 23 de junh, 1959 10 de novembre, 1966 Fianna Fáil
4. Jack Lynch 10 de novembre, 1966 14 de març, 1973 Fianna Fáil
5. Liam Cosgrave 14 de març, 1973 5 de julhet, 1977 Fine Gael
Jack Lynch (2ª cop) 5 de julhet, 1977 11 de decembre, 1979 Fianna Fáil
6. Charles Haughey 11 de decembre, 1979 30 de junh, 1981 Fianna Fáil
7. Garret FitzGerald 30 de junh, 1981 9 de març, 1982 Fine Gael
Charles Haughey (2ª cop) 9 de març, 1982 14 de decembre, 1982 Fianna Fáil
Garret FitzGerald (2ª cop) 14 de decembre, 1982 10 de març, 1987 Fine Gael
Charles Haughey (3ª cop) 10 de març, 1987 11 de febrièr, 1992 Fianna Fáil
8. Albert Reynolds 11 de febrièr, 1992 15 de decembre, 1994 Fianna Fáil
9. John Bruton 15 de decembre, 1994 26 de junh, 1997 Fine Gael
10. Bertie Ahern 26 de junh, 1997 6 de mai, 2008 Fianna Fáil


11. Brian Cowen 7 de mai, 2008 (Taoiseach actual) Fianna Fáil