Sargon d'Akkad

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
L'Empèri de Sargon

Sargon foguèt lo fondator e rei del primièr empèri conegut, l'Empèri Akkadian, que sa capitala èra Agadé. De mercé Sargon, las tribús semitas akkadianas, fòrça estendudas al nòrd de Mesopotamia (amb una colonia granda a Kish), contrarotlèron lo país impausant lor lenga.

Las cronologias de sa naissença diferisson. Son origina e son nom real son pas coneguts. La legenda mitologica ne fa lo filh adoptiu d'un talhador de palmièrs que lo trapèt a l'aurièra del riu onte l'aviá daissat la maire, una vestala (Cf. Moïses getat dins Nil, Ròmul dins Tibre...). Visquèt son enfança a Azupiranu ('ciutat del safran' en akkadian), vila non localizabla situada en riba d'Eufrates. Son paire èra originari de « La Montanha », una region ocupada per de tribús semitas, situada entre lo desèrt e lo riu d'Eufrates pròcha de l'embocadura de Khabur-Balikh. Comencèt sa carrièra coma copièr del rei Urzababa de Kish e, benlèu per una derrota d'aquel rei, prenguèt lo poder. Vèrs 2340 aC venguèt rei de la ciutat d'Agadé. Ocupèt pus tard Umma (qu'èra benlèu jol poder de Lugalzagesi) e Uruk. Son primièr títol èra lo de rei d'Agadé, puèi lo de Kish pel prestigi de la capitala anciana. Dins aquesta campanha sembla qu'ocupèt tanben Tuttul, sul riu d'Eufrates e sus la via vèrs Mari. Après dominar Kish, tot lo nòrd de Sumèr foguèt somés (vèrs 2338 aC o 2337 aC), après 34 batalhas: Uruk foguèt per tres còps atacada e fin finala ocupada e Lugalzagesi empresonat e enviat cargat de cadenas a Nippur, al temple del dieu Enlil. Sargon venguèt alavetz propietari d'Umma, Uruk, Lagash e Eninmar, los estats principals de Lugalzagesi, e se titolèt "rei del país" (vèrs 2229 aC). A l'èst, los reialmes elamitas d'Awan e Warakshe o Warakhshe formèron una coalicion per s'opausar a la menaça de Sargon, mas foguèron derrotats, benlèu dins una campanha dobla. Al nòrd-èst conquistèt lo país de Subartu (qu'inclutz benlèu la nauta Mesopotamia dempuèi las montanhas Zagros a Khabur-Balikh o inclutz benlèu de zonas pus a l'oèst). Las inscripcions mencionan tanben una campanha en Simurrum, zona de las montanhas Zagros.

Son Empèri compreniá 65 païses que semblavan de correspondre a 65 estats o reialmes jos la dependéncia dirècta o indirècta de Sargon. Las listas reialas li atribuisson una durada dins lo tròn de 56 ans mas se supausa qu'aquò inclutz lo periòde coma copièr del rei de Kish. Fondèt probablament Agadé (tanben apelada Akkad) quand aviá mai de 30 ans e moriguèt a mai de 70 ans, vèrs 2284 aC. Li succediguèt son filh Rimush.

D'après la legenda, traversèt la mar Mediterranèa e arribèt al país de l'estam (Chipre) e en Creta e arribèt tanben al reialme de Burushkhanda al sud del Lac de la Sal (Lac de Tuz) en Anatolia.

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]