Joana d'Arc

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte
Joana D'Arc
Joan of arc miniature graded.jpg
Santa de la Glèisa Catolica Romana
País: França
Data de naissença: 6 de genièr de 1412
Luòc de naissença: Domrémy, Lorena, França
Data de decès: 30 de mai de 1431
Luòc de decès: Roan, Normandia, França

Joana D'Arc (vèrs 1412, Domrémy - 30 de mai de 1431, Rouen) es una cap militar francesa de la premiera mitat dau sègle XV e una santa de la Glèisa Catolica Romana. Nascuda dins una familha de païsans de Lorena, capitèt de rescontrar Carles VII puei de dirigir l'armada francesa còntra lei fòrças d'Anglatèrra e de Borgonha pendent la Guèrra de Cent Ans. Entre 1429 e 1430, averèt unei batalhas permetent d'arrestar lei progrès anglés en direccion dau centre de França e de sacrar oficialament lo rèi Carles VII a Reims. Après aquelei succès, foguèt capturada e liurada ais Anglés qu'organizèron un procès per mascariá e la condamnèron au lenhier. Foguèt cremada a Rouen en 1431.

Pasmens, maugrat sa mòrt, son accion permetèt lo redreiçament decisiu de la situacion militara francesa durant la Guèrra de Cent Ans que va s'acabar per la victòria finala de Carles VII en 1453. Après lo succès francés, son procès foguèt annulat per lo papa Calixte III en causa d'irregularitats tre 1456 e un jutjament novèu li donèt l'estatut de martir. Dins lo corrent dau desvolopament dau nacionalisme au sègle XIX, Joana d'Arc e son accion dins lo sauvament de l'unitat de França en fàcia d'Anglatèrra venguèt l'objècte de divèrsei mites. A partir de 1869, lei Catolics francés, sostenguts per unei grops politics dau país, demandèron sa canonizacion que foguèt prononciada en 1920.

Naissança, jovença e educacion[modificar | modificar la font]

Pintura d'Eugène Thirion (1876) representant lei visions de Joana d'Arc.

Joana d'Arc es probablament nascuda en 1412 en bastida familhala de son paire a costat de la glèisa de Domrémy, vilatge situat dins lei marchas de Champanha, de Bar e de Lorena. Son paire èra dich Jacques d'Arc e sa maire Isabelle Romée. En fòra Joana, la familha teniá cinc autreis enfants. Durant sa jovença, Joana èra descricha coma fòrça piosa. Lei testimònis de sei vesins durant sei procès raportan que Joana realizava de trabalhs dins l'ostau coma leis activitats domesticas, lo filatge de la lana e dau canebe, l'ajuda per lei meissons e, de còps, per la gàrdia dau bestiau. D'un biais generau, son enfança es pas diferenta d'aquelei deis autrei filhas dau vilatge.

Se fau notar que la preséncia de la particula dins son nom indica ren a prepaus d'una origina nobla car una particula pòu èstre utilizada tant per de roturièrs o de nobles. De mai, dins lei documents contemporanèus, lo nom de la familha es escrich d'unei biais diferents coma Day, Tare o encara Tarc.

Contèxte politic[modificar | modificar la font]

Territòris francés e anglés après la patz de Troyes en 1420.

A la naissança de Joana d'Arc, lo reiaume de França èra fòrça afeblit per la foliá dau rèi Carles VI e la guèrra civila entre Armanhac e Borgonha. Aquela situacion permetèt ais Anglés d'Enric V d'atacar dins lo nòrd de França que son armada foguèt esquichada a Azincourt lo 25 d'octòbre de 1415. La presa de París en 1420, la patz de Troyes, tanben signada en 1420, e l'aliança ambé Borgonha decidiguèron de faire dau rèi anglés l'eiretier de Carles VI. En 1422, a la mòrt quasi simultanèa d'aqueu darrier e d'Enric V, lei camps francés e anglés proclamèron donc rèi lor pretendent : Enric VI per leis Anglés e lei Borgonhés e Carles VII, replegat a Borges, per lei Francés.

Carriera militara[modificar | modificar la font]

La carriera militara de Joana d'Arc foguèt relativament brèva de 1429 a 1430. Pasmens, maugrat sa revirada finala e sa captura, ocupèt una plaça importanta dins lo redreiçament francés dei darriereis annadas de la guèrra gràcias au succès decisiu de sa campanha per liberar Orleans, replegar la contra-ofensiva anglesa sus lo Léger e permetre lo sacre de Carles VII a Reims.

« L'Apèu »[modificar | modificar la font]

Vèrs 1425, dins lo contèxte de la revirada francesa de la patz de Troyes, Joana acomencèt d'ausir lei votz d'àngels e de sants li donant l'òrdre d'anar en França per replegar leis Anglés e sacrar lo daufin Carles VII a Reims. Espaurida e persuadida que son sèxe e son temps rendián aquela mission, assaièt de resistir a aquel apèu. Pasmens, lei votz venguèron mai importantas après lo començament dau sètge d'Orleans e Joana finiguèt per fisar son secrèt a son cosin que la conduguèt pròche de Robert de Baudricourt, capitani de Vaucouleurs. Après un premier refús, acceptèt de li donar una espasa e una escòrta per anar a la fortalesa reiala de Chinon.

Presentacion au rèi Carles VII[modificar | modificar la font]

Abilhada de vèstits d'òme sus lo conseu de sei votz, Joana e son escòrta agantèt Chinon lo 23 de febrier de 1429. Lo rèi acceptèt de la recebre en causa d'una profecia annonciant la pèrda dau reiaume en causa de l'accion d'una frema, probablament Elisabeta de Bavièra, e son sauvament per una verge. Escondut entre lei membres de sa Cort, Carles VII foguèt subran reconegut per Joana que capitèt de lo convéncer de sa legitimitat après una entretenança secrèta.

Puei, Joana deguèt faciar una comission de teologians pendent tres setmanas que confirmèron l'autencitat de sa fe e un grop de matronas verifiquèt de son caire sa virginitat per demostrar son abséncia de relacions amb un demòni. Foguèt donc autorizat d'anar a Tors. I recebiguèt una espasa e una armadura e Carles VII la mandèt vèrs Orleans amb un carreg d'avitalhament.

La liberacion d'Orleans e la campanha sus lo Léger[modificar | modificar la font]

Pintura de Lenepveu (fin dau sègle XIX) representant Joana d'Arc au sètge d'Orleans.

Sota la direccion de Joana d'Arc, lei tropas reialas formant lo convòi d'avitalhament arribèron dins la region d'Orleans en abriu de 1429. Lo 29, capitèt d'intrar dins la ciutat onte foguèt aculhit per Jan d'Orleans, futur còmte de Dunois, e una fòga estrambordada. Joana ganhèt pauc a pauc la fisança dei capitanis comandant la garnison e motivèt lei soudats francés constrenhent leis Anglés a la retirada après una tièra d'assauts replegadas lei 7 e 8 de mai. Après aqueu succès, foguèt cargada de la presa dei plaças tengudas per leis Anglés a l'entorn d'Orleans amb una armada dirigida per lo duc d'Alençon. Dins lo corrent dau mes de junh, lei Francés capitèron de conquistar Jargeau lo 12 onte foguèt capturat lo duc de Suffolk, lo pònt de Meung lo 15 e Beaugency lo 17. Lo 18, l'armada de secors anglesa de John Fastolf (5 000 combatents) foguèt anientada per solament 2 000 òmes a Patay. Aquela campanha sus lo Léger marquèt lo començament dau redreiçament francés que perdiguèron unei milièrs de soudats que son còrs d'elèit d'arquiers, la reputacion d'invencibilitat de sei fòrças e foguèron pas capables de mandar de renfòrç per empachar l'avançada de Carles VII vèrs Reims.

La campanha vèrs Reims e lo sacre dau rèi[modificar | modificar la font]

Gràcias au succès de la campanha de la Léger e au sostèn entosiasta d'aquelei qu'èran convencuts per l'aspèct miraculós, Joana capitèt de constrénher lo Conseu reiau d'acceptar l'organizacion d'una expedicion vèrs Reims per sacrar oficialament lo rèi Carles VII. Gràcias a la diplomàcia reiala que capitèt de neutralizar lei fòrças de Borgonha[1], l'armada francesa partiguèt de Gien lo 29 de junh de 1429 e rescontrèt gaire d'oposicion. Troyes capitulèt lo 10 de julhèt, Chalons lo 14 e Reims lo 16. Lo 17, se debanèt lo sacre de Carles VII que demostrèt sa legitimitat e obtenguèt rapidàment lo raliment de divèrsei províncias.

Lo sètge de París e sa captura[modificar | modificar la font]

Representacion de la captura de Joana d'Arc.

Après lo succès de Reims, Joana d'Arc e Carles VII se devesiguèron a prepaus de la politica d'adoptar. La premiera desirava contuniar l'ofensiva militara còntra leis Anglés, especialament dins la region de París. Pasmens, lo segond preferiguèt d'en premier negociar la patz ambé Felipe de Borgonha per rompre l'aliança entre lei Borgonhés e leis Anglés. En consequéncia, Joana d'Arc veguèt sei mejans militars demenir après la dispersion de l'armada reiala lei 21 e 22 de setembre de 1429. Son ataca còntra París foguèt donc replegada e Joana i foguèt bleçada per una sagita. Puei, son expedicion còntra La Charité-sur-Loire s'acabèt tanben per una revirada en decembre de 1429 maugrat la conquista de Saint-Pierre-le-Moûtier. Aquelei desfachas afebliguèron un pauc son prestigi mai empachèt pas lo rèi de li donar sei letras de noblesas lo 24 de decembre.

En abriu de 1430, obtenguèt lo drech de participar ais operacions mandadas còntra Melun, Lagny e Senlis. Pasmens, poguèt pas evitar la capitulacion de Soissons. Assaièt donc sauvar Compiègne onte capitèt d'intrar ambé de renfòrç lo 23 de mai. Pendent la serada, decidiguèt de menar un assaut còntra lei Borgonhés que deguèron recular. Dins aquò, l'arribada de tropas anglesas inversèt l'eissida de la batalha. La panica entraïnèt la retirada dei Francés e Joana foguèt capturada per un arquier picard au servici d'un chivalier borgonhés que la donèt tanlèu a Jan de Luxemborg. Aqueu darrier la vendiguèt ais Anglés.

Procès e execucion[modificar | modificar la font]

Après sa captura, leis Anglés decidiguèron d'eliminar d'un biais resclantissant una enemiga jutjada tróp perilhosa. Coma lei populacions de l'epòca èran fòrça religiosas, foguèt donc decidit de demostrar que sei visions èran faussas e inspiradas per lo demòni avans de l'executar. Per aquò, un procès religiós trucat foguèt organizat que s'acabèt per de condamnacions multiplas (mascariá, eresia...) e una condamnacion au lehier.

Lo tribunau[modificar | modificar la font]

Per dirigir lo tribunau cargat de jutjar Joana d'Arc e s'assegurar dau resultat de sei deliberacions, lo duc de Bedford chausiguèt Pierre Cauchon qu'èra un òme de fisança deis Anglés e aviá una legitimitat sufisenta per reünir un tribunau religiós. D'efèct, partisan dei Borgonhés tre l'annada de 1413, venguèt un sostèn fòrça decidit deis Anglés a partir de 1420. Èra tanben un membre famós de l'Universitat de París e l'evesque dau diocèsi de Beauvais onte Joana foguèt capturat. Poguèt donc se declarar competent per menar lo procès e obtenir lo drech de desplaçar lo sèti dau tribunau a Rouen car lei Francés l'avián caçat de sa vila. Per compausar lo rèsta dau tribunau, Cauchon cridèt Jean Lemaître, vice-inquisitor de França, Jean d'Estivet cargat de l'accusacion, Guillaume Manchon e Guillaume Colles, dos notaris cargats de la redaccion dei verbaus e un seissantenau de conselhers chausits entre de clercs o entre seis amics.

L'instruccion[modificar | modificar la font]

L'instruccion dau procès se debanèt dau 9 de genier au 26 de març de 1431 sota la direccion de Jean Beaupère puei de Jean de La Fontaine. Sensa avocat, Joana deguèt respòndre ai questions de l'accusacion. I mostrèt un sen e un esperit critic importants. I afirmèt la realitat de sei votz e se mostrèt convencuda per l'autenticitat de sa mission. De mai, èra diferenta deis eretics qu'èran alora relativament nombrós en causa de la crisi deis institucions religiosas entraïnada per lei combats. Sa virginitat foguèt tanben confirmada per un grop de matronas. Finalament, 70 accusacions foguèron formulada còntra ela. Lei principalas èran l'imaginacion messorguiera d'aparicions e de revelacions divinas, lo pòrt de vèstits masculins e lo refús de reconéisser l'autoritat eclesiastica terrèstra.

La condamnacion e l'execucion[modificar | modificar la font]

Pintura representant Joana d'Arc sus lo lenhier.

Lo procès acomencèt oficialament lo 23 de febrier de 1431 e l'accusasion i foguèt presentada lo 28 de març per Jean d'Estivet. En fàcia dei refutacions de Joana, un resumit de 12 articles, que son contengut li foguèt pas presentat, foguèt finalament adoptat lo 2 d'abriu. Lei jutges decidiguèron donc d'utilizar la tortura per obtenir d'avoacions. Lo 9 de mai, un premier assai mau capitèt car Joana signèt un acte de retractacion anticipada deis elements dichs sota la tortura. En revènge, lo 24, una ceremonia d'exposicion publica lònga, umilianta e escagassanta permetèt a Pierre Cauchon d'obtenir la signatura d'una formula d'abjuracion. Joana i reconoguèt seis errors especialament lo pòrt de vèstits d'òmes. Foguèt adonc condamnada a perpetuitat.

Foguèt donc tornarmai remesa ais Anglés. Dins de circonstàncias mau conegudas (lei soudats anglés li aurián donat solament de vèstits masculins), Joana se retractèt lo 27 de mai e foguèt declarada eretica e relapsa lo 29. Foguèt donc condamnat au lenhier e cremada lo 30 a Rouen. Per s'assegurar que venguèt pas l'objècte d'un culte popular, lo còrs e sei rèstas foguèron brutlats tres còps e lei cendres escampilhadas dins la Sèina.

La revision dau procès e la canonizacion[modificar | modificar la font]

Après la disparicion de Joana d'Arc, son procès se revirèt còntra seis autors. Au contrari, Joana venguèt un mite popular e un martir per la populacion francesa. La realizacion de sei profecias de la desfacha anglesa en 1453 li donèt un prestigi immens e entraïnèron rapidàment la revision de son procès de 1431.

La reabilitacion[modificar | modificar la font]

Après una premiera enquista sensa resultat en 1452, Joana d'Arc va venir l'objècte d'un procès de reabilitacion demandada per sa maire e ordonat per lo papa Calixte III. Un segond procès foguèt donc organizat a Rouen a partir de decembre de 1455. La màger part dei caps dau premier procès èran ja mòrts e la revision s'acabèt donc aisament per una senténcia de reabilitacion lo 7 de julhèt de 1456 prononciada per l'archevèsque de Reims.

Lei mites[modificar | modificar la font]

Durant sa vida e leis annadas seguentas sa mòrt, Joana es venguda l'imatge dau sentiment nacionau francés e l'esperança de la populacion francesa alassada per la guèrra e generalament desirosa de veire la victòria dau rèi Carles VII. Tre 1429, de testimònis li rendiguèron omatge. Après la guèrra, venguèt una eroina e un membre major dau mite fondator de França que sa remembrança foguèt regularament utilizada. Au sègle XVI, venguèt una eroina catolica pendent lei guèrras de religion francesas. Après un declin relatiu ai sègles XVII e XVIII, lo nacionalisme francés dau sègle XIX va la confirmar, magerament pendent lei guèrras còntra Alemanha coma una eroina nacionalista e santa. D'efèct, lei partits d'esquèrra foguèron generalament sensibles a seis originas popularas e lei partits de drecha insistèron mai sus sei costats religiós e salutós per lo país pendent un periòde de crisi.

La canonizacion[modificar | modificar la font]

A partir de la fin dau sègle XIX, l'importància dau mite de Joana d'Arc en França entraïnèt la demanda de sa canonizacion per uneis òmes politics francés sostenguts per una partida granda de la populacion. En causa dei crisis diplomaticas entre França e Vatican au començament dau sègle XX (lèi de separacion de l'Estat e de la Glèisa en 1905...), lo procès de canonizacion foguèt lòng. En 1909, Joana foguèt beatificada e finalament canonizada en 1920. Venguèt tanben una Santa Patrona segondària de França. A l'ora d'ara, fa partida dei sants pus populars de la Glèisa Catolica.

Consequéncias de son òbra[modificar | modificar la font]

Lei consequéncias principalas de l'òbra de Joana foguèron militaras e subretot politicas. D'efèct, sa tièra de victòrias permetèt d'arrestar lei progrès anglés vèrs lo sud dau país e permetèt de metre fin au mite de l'invencibilitat dei soudats anglés e de motivar la populacion e lei soudats francés resignadas per l'abséncia de succès importants còntra leis Anglés dempuei la mòrt de Carles V en 1380. Pasmens, lei consequéncias politicas dau sacre de Carles VII foguèron encara mai importantas car permetèron de confirmar la legitimat dau rèi, d'annular lo tractat de Troyes donant lo reiaume de França a la dinastia anglesa e d'acomençar la rompedura de l'aliança entre Anglatèrra e Borgonha. Ansin, a partir d'aquela rompedura en 1436, leis Anglés foguèron obligits de se defendre e foguèron pauc a pauc replegats per una armada francesa ben organizada e dirigida per lei capitanis de Carles VII que la màger part aviá combatut ambé Joana d'Arc.

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. L'aliança entre Anglatèrra e Borgonha èra estat fragilizada per una tièra d'escaramochas e será finalament rompuda en 1436.