Jèsus

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte
Jèsus Crist

Jèsus (en ebrieu: יֵשׁוּעַ Yeshuah / ישו Yeshu) (?Nazaret, Galilèa, 9 abC/5 abC[1]-Jerusalèm, Judèa, 29/36 apC), apelat Jèsus de Nazaret, es la figura centrala del Cristianisme, que l'apèla Jèsus Crist (del grèc Ιησούς Χριστός). Crist es la traduccion grèga del mot ebrieu משיח mashiakh (Messias), que significa « onch ». D'après lo Judaïsme, Jèsus acompliguèt pas cap de profecia messianica[2]. L'islam lo considèra un profèta. D'autras religions sostenon de ponches de vista diferents.

Introduccion[modificar | modificar la font]

Las fònts escrichas mai ancianas sus sa vida son de dos tipes:

  • Lo primièr correspond a las fonts independentas, redusidas a de citacions brèvas, coma las de Flavi Josèp[3], lo Talmud[4] rabinic, Tacit e Suetòni, que lor autenticitat o sens son discutits.
  • Lo segond tipe de testimònis correspondon als escriches del Cristianisme acorropats d'una banda dins los evangèlis canonics e oficialament acceptats pel Cristianisme (que se redigiguèron a partir de 40 ans de la mòrt de Jèsus) e los evangèlis apocrifs (los noms dels Reis Magues (Marchion, Gaspar e Bautesar), o los dels paires de Maria (Joaquim e Anna), venon del Protoevangèli de Jaume (apocrif).

Vida e ensenhaments[modificar | modificar la font]

Vida familhara[modificar | modificar la font]

Sempre segon los evangèlis de Matieu e de Luc, Jèsus nasquèt a Betelèm [5] filh d'una verge apelada Maria que concebèt per òbra de l'Esperit Sant. Luc a un relat de la visitacion de l'àngel Gabrièl a Maria per li anonciar qu'es estada causida per portar al mond lo filh de Dieu. Los catolics nomenan aqueste eveniment coma l'Anonciacion. Josèp, lo prometut de Maria, es mencionat dins las istòrias de la mainadesa de Jèsus e, a partir dels relats, moriguèt abans lo començament del ministèri de Jèsus. Marc 6:3 (e d'autres passatges de Matieu e Luc) ditz que Jèsus èra filh de Maria e fraire de Jaume, Josèp, Judàs e Simon, e ditz tanben qu'aviá de sòrres. L'istorian josieu Flavi Josèp e l'istorian crestian Eusèbi menciona Jaume coma fraire de Jèsus. Jerònim argumentèt qu'èran cosins de Jèsus, per la traduccion del mot grèc per "fraire". Aquesta interpretacion es basada sus la tradicion catolica e ortodòxa de la virginitat perpetuala de Maria, qu'auriá pas agut cap d'autre filh biologic que Jèsus. L'evangèli de Luc ditz que Maria èra cosina d'Elisabeta, maire de Joan Baptista (Luc 1:36), mas ne menciona pas lo gra. La mainadesa de Jèsus transcorriguèt probablament dins lo vilatge de Nazaret dins la region de Galilèa.

Vida adulta[modificar | modificar la font]

Jèsus, segon los evangèlis, desvolopèt son activitat publica principalament dins la region de Galilèa, subretot a Cafarnaom, après èsser batejat per Joan Baptista. Segon l'evangèli de Luc, aviá alavetz 30 ans d'edat. Jèsus ensenhava amb de parabòlas e de metafòras. Ensenhava sovent que « lo règne de Dieu s'apròcha ». Lo Sermon de la Montanha de l'evangèli de Matieu es tipicament josieu e s'i tròban las beatituds o benauranças e l'istòria del filh prodig. Jèsus aguèt de discípols, que dotze ne foguèron los seguidors mai importants e elegits dirèctament per el. Segon lo Novèl Testament Jèsus realizèt de miracles pendent son ministèri: expulsèt de demònis e gariguèt de malautiás e tanben tornèt a la vida una gojata e son amic Làzer. S'opausava sovent a las classas dirigentas religiosas, principalament lo legalisme e ipocrisia dels farisians (encara que Jèsus, per sa profession de fustièr e maçon de classa mejana n'èra proche e aviá mantun discípol farisian coma Nicodèm). Sa predicacion inclusiá lo perdon dels pecats, la vida après la mòrt e la resurreccion del còs, la fin dels temps e lo finimond. Segon la tradicion, Jèsus faguèt sa predicacion per un periòde de tres ans, mas se menciona pas la durada de son ministèri dins cap d'evangeli e mai d'una interpretacion suggerís un periòde pus brèu.

Arrestacion, crucifixion e resurreccion[modificar | modificar la font]

Sa venguda a la tèrra, segon lo Cristianisme, aguèt un sol prepaus: morir sus la crotz pels pecats de l'umanitat, eveniment qu'es lo fondament e centre de la teologia crestiana, e que Jèsus anoncièt mantun còp a sos discípols. En fach, la màger part del contengut dels evangèlis son de relats suls darrièrs sèt jorns de sa vida, e principalament sus la traïson e crucifixion. Segon lo Novèl Testament Jèsus entrèt a Jerusalèm pendent la setmana de la celebracion de la Pasca josieva, que voliá celebrar amb sos dotze discipòls. Foguèt traït per un discipòl, Judàs Escariòt. Jèsus foguèt acusat de blasfèmi davant lo Sanedrin josieu, e puèi de rebellion davant lo prefècte de Judèa Ponç Pilat, per s'èsser proclamat "rei dels josieus", que lo condemnèt a morir crucificat, mas, segon los evangèlis, determinèt que Jèsus èra pas colpable del crime e l'envièt a Eròdes Antipas, que tanben lo declarèt innocent. Ja que la costuma pendent la fèsta de la Pasca èra que lo governador desliurèsse un presonièr, Ponç Pilat ofriguèt a la multitud de liurar Jèsus o Barrabàs. La multitud demandèt la mòrt de Jèsus, e Ponç Pilat se rusquèt las mans, en declarant qu'èra innocent de l'injustícia de lor decision. Los quatre evangèlis dison que Ponç Pilat ordenèt que Jèsus foguèsse crucificat amb una pancarta sus la crotz (nomenat en latin: titulus crucis), que disiá "Jèsus de Nazaret, rei dels josieus" (Iesus Nazarenus Rex Iudæorum, que son acronim es INRI). Los evangèlis dison qu'après sa mòrt sus la crotz, sos seguidors prengueron son còs e l'enterrèron dintre d'un cavòt vuèg e que ressuscitèt dels mòrts al tresen jorn. Aqueste eveniment es considerat la doctrina pus importanta de la fe crestiana.

Interpretacion religiosa[modificar | modificar la font]

D'après las religions crestianas, Jèsus es lo messias e lo filh de Dieu, e la segonda persona de la Santissima Trinitat, que portèt la salvacion a l'umanitat, a travèrs de sa mòrt e sa resurreccion.

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. Segon l'Evangèli de Matieu 2:1, Jèsus nasquèt pendent lo règne d'Eròdes lo Grand de Juda, mòrt en 4 abC. Segon l'Evangèli de Luc 2:2, Jèsus nasquèt pendent lo règne de Quirini de Siria; encara que se sap pas amb precision la data del començament de son govèrn, se crei que governèt entre 5 apC e 12 apC. Per aquò, mai d'un istorian preferissom establir l'an de la naissença de Jèsus dintre aquel periòde, probablament en 7apC.
  2. La lei josieva especifica las condiciones o las caracteristicas qu'acompanharàn al Messias rei dels josieus.
  3. Antiquitats judaïcas, caps. 18 e 20
  4. Sense lo mencionar dirèctament, se limita a qualificar Jèsus de bruèis que sa volontat èra de confondre lo pòble ebrieu e d'èsser lo filh de Maria e d'un legionari roman apelat Ben-Pandera.
  5. La naissença a Betelèm es solament un recors per lo compliment d'una profecia de Miquèas