János Arany
|
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Naissença | ||||||||||||
| a | ||||||||||||
| Decès | ||||||||||||
| a | Budapèst | |||||||||||
| País |  Ongria |
|||||||||||
| VIAF | 95251869 | |||||||||||
| GND | 118645536 | |||||||||||
| ISNI | 0001 0927 3206 0000 0001 0927 3206 | |||||||||||
| LCCN | n50023539 | |||||||||||
 |
Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus János Arany. | |||||||||||
János Arany, nascut lo 2 de març de 1817 a Nagyszalonta (uèi Salonta, Romania), prèp de Nagyvárad (uèi Oradea, Romania), e mòrt lo 22 d'octobre de 1882 a Budapèst, foguèt poèta e traductor.
Sa vida [modificar]
János Arany (prononciar Ianòch Òrònh, « arany » vòl dire « aur » en ongrés) èra lo darrièr mainatge e sol filh d'una familha de païsans protestants d'una pichona vila de l'èst de la granda plana ongresa (annexada per Romania après la Primièra Guèrra Mondiala). Per ajudar sos parents qu'an pas tròp d'argent, fa plan lèu de regent a l'escòla de Nagyszalonta puèi partís en 1833 estudiar al grand collègi reformat de Debrecen ont demora fins en 1836, quand va barrutlar amb d'amics d'una tropa d'actors. Mòrta sa maire, lo seu paire avugle, torna a Nagyszalonta ont se marida en 1840 amb Julianna Ercsey e ven foncionari. An dos mainatges: Juliska en 1841 e László (que vendrà famós amb sos « Contes ») en 1844. La publicacion de « Toldi » en 1846 càmbia sa vida. Tot d'una, es conegut dins tota Ongria e ven l'amic de Sándor Petőfi, autre poèta vengut del pòble.
Son òbra [modificar]
« Toldi » 1846
« Toldi estéje » (Lo vèspre de Tòldi) 1847
« Daliás idök » (Temps de cançon) 1849 a 1855
« Toldi szerelme » (L'amor de Tòldi) 1863 a 1879
