Granda Sinagòga de Bordèu

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Granda Sinagòga de Bordèu
Village silhouette.svg
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Direccion relativa a la posicion
Continent
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Arquitècte Q367627
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País França
Compausanta de Bordèu
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala
Cap d'estat
Regim politic
Cap de l'executiu
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada
Moneda
Lenga oficiala
Imne
Frontalièr de
Embessonatge
Subdivisions
Membre de
Sant patron
Domeni internet
Còde ISO 3166-1 alfa-2
Còde ISO 3166-1 alfa-3
Còde ISO 3166-1
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional
Còde d'imatriculacion
Vila Bordèu
País França França
Region Aquitània Escut d'Aquitània
Departament Gironda Escut de la Gironda
Culte Judaïsme
Tipe Sinagòga
Estacat a Consistòri de Bordèu
Començament de la
construccion
1877
Fin de las òbras 1882
Arquitècte(s)
Autras campanhas
d'òbras
Estil(s)
dominant(s)
Estils neogotic e orientalista
Classat(ada) Monument istoric
Identificants
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
Mérimée PA00083914
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Granda Sinagòga de Bordèu.

La Granda Sinagòga de Bordèu es una de las màgers sinagògas d'Euròpa. Es lo sèti de la comunautat sefardita e lo principal luòc de culte israelita de la metropòli gascona. Es classificada coma monument istoric dempuèi 1998.

La preséncia d'una comunautat josieva à Bordèu data de fòrça sègles enrè. Cresquèt considerablament après la promulgacion del Decret d'Alhambra (31 de març de 1492), pel qual los Reis Catolics decidiguèron la percaça dels josieus de la Peninsula Iberica. Fugissent las persecucions de l'Inquisicion, fòrça d'eles decidiguèron de s'installar mai enlà dels Pirenèus, constituissent una comunautat activa e prospèra en Occitània e en França. La comunautat josieva bordelesa floriguèt al cors dels sègles, en tot balhar mantun grand nom dins los domenis de la literatura, de las arts, del comèrci e de la politica (Gradis, Raba, Nunés Pereyra, Pereire, Mendès...).

A la creacion del Consistòri Central per Napoleon, se creèt un consistòri regional a Bordèu en 1808. Un an mai tard, se fondèt a son iniciativa una granda sinagòga dins la carrièra Cauçaroja. Dessenhada per l'arquitècte Arnaud Corcelle, s'inspirèt liurament de l'arquitectura orientala. Centre neuralgic del quartièr josieu, aquela bastissa monumentala foguèt victima d'un terrible incendi al cors de l'an 1873.

En seguida d'aquel sinistre, los representants de la comunautat decidiguèron de bastir un santuari novèl, que sa realizacion foguèt confiada a l'arquitècte André Burguet, puèi, après la mòrt d'aqueste darrièr, als arquitèctes Charles Durand e Paul Abadie filh. Las òbras començèron oficialament en 1877 e acabèron en 1882. Lo 5 de setembre del meteis an, siá lo 21 d'Elol de 5642 del calendièr ebrieu, la Granda Sinagòga de Bordèu foguèt inaugurada e dobèrta al culte.

Durant l'ocupacion alemanda, la sinagòga, saquejada, foguèt lo luòc d'embarrament dels josieus qu'avián pas capitat de s'enfugir a temps. Prèp de 1 600 familhas i foguèron empresonadas abans d'èsser deportadas vèrs los camps d'exterminacion de Dachau e d'Auschwitz-Birkenau.

Uèi per uèi, se quilha dins una carriereta (carrièra del grand rabin Josèp Cohen) leugièrament vèrs la carrièra de Santa Catarina e demòra un dels paumons de la comunautat josieva bordelesa. Los servicis del matin e del ser s'i tenon cada jorn.

Arquitectura[modificar | modificar la font]

L'estil atretzena l'estetica neogotica e las corrents orientalistas alavetz en vòga dins una partida d'Euròpa. Lo vaissèl mesura 36 m de longor e 26 m de largor. La façada monumentala es cantonada de doas torres. Lo projècte inicial prevesiá que foguèsson perlongadas per dos bulbes de basa octogonala, mas aquò fasent pas l'unanimitat (qualques unes dels membres de la comunautat i vesián una influéncia crestiana pro manifèsta), se suprimiguèron los fons destinats a lor acabament.

L'interior dispausa de plan basilical antic e se compausa d'un vaissèl principal separat dels collaterals per una seria de catòrze colomnas de Corint (sèt de cada costat). Al nivèl superior se tròban las tribunas (mekhitsa), espaci tradicionalament reservat a las femnas.

Al fons del santuari, se situa l'Arca Santa (Heikhal), plaçada dins una granda arcada en arc ultrapassat. Una cortina de velós (Parokhet) de color granada li servís d'escrinh.

La partida centrala de la sinagòga es ocupada per una estrada (Tebah) ont ofícian los ministres del culte. Es precedida d'un monumental candelièr de sèt brancas (menorah) de prèp de 4,5 m de nautor.

La cobèrta de l'edifici es una estructura metallica en tòla rivetada, òbra dels talhièrs de Gustave Eiffel. Aquela palastra metallica es amagada per una vòuta de quèrba de panièr bordada de breçòls transversals e l'ensems s'elèva a mai de 16 m. Aquesta disposicion permet un espaci interior de granda amplor qu'intensifica l'efièch de monumentalitat de l'edifici.

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]