Gaspard Gustave Coriolis

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Gaspard Gustave Coriolis
matematicianfisicianQ13582652 e  engenhaire (WikiData)

Q13582652
engenhaire (WikiData)


Naissença 21 de mai de 1792
N. a París
Decès 19 de setembre de 1843
D. a París
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament cementèri de Montparnasse
Lenga mairala
Fogal ancestral
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Religion
Membre de Q3291340
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession matematicianfisicianQ13582652 e  engenhaire (WikiData)
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat École polytechnique
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta
Mestressas
Religion
Profession matematicianMatematician, Engenhaire fisicianMatematician, Engenhaire Q13582652Matematician, Engenhaire engenhaire (WikiData)
Estudis École polytechnique
Títol
( - )
Dinastia
Servici de a
Grad militar
Arma
Coronament
Investitura
Predecessor
Successor
Conflictes
Comandament
Faches d’armas {{{faitsdarmas}}}
Distincions
Omenatge
Autras foncions
{{{Títol_politic}}}
Periòde de govèrn: {{{Periòde_govèrn1}}}
Predecessor: {{{Predecessor1}}}
Successor: {{{Successor1}}}
Periòde de govèrn: {{{Periòde_govèrn2}}}
Predecessor: {{{Predecessor2}}}
Successor: {{{Successor2}}}
Periòde de govèrn: {{{Periòde_govèrn3}}}
Predecessor: {{{Predecessor3}}}
Successor: {{{Successor3}}}
Periòde de govèrn: {{{Periòde_govèrn4}}}
Predecessor: {{{Predecessor4}}}
Successor: {{{Successor4}}}
Partit politic: {{{Partit}}}


Identificants
BNF 121995330
SUDOC 030615313
GND 117698660
VIAF 76363985
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Gaspard Gustave Coriolis.

Gaspard Gustave Coriolis, nascut a París lo 21 de mai de 1792 e mòrt a París lo 19 de setembre de 1843, es un matematician e engenhaire d'origina occitana (lo paire èra d'Ais de Provença). Donèt son nom a l'acceleracion de Coriolis e a la fòrça de Coriolis tocant lo movement dels còrs dins un mitan en rotacion.

Biografia[modificar | modificar la font]

Es lo filh de Joan Baptista Elzear de Coriolis e Marie Sophie de Maillet. Lo paire, oficièr dins l'Armada reiala avant la Revolucion, venguèt industrial a Nancí après la mòrt del rei Loís XVI. Coriolis i grandiguèt e se presentèt en 1808 al concors de l'Escòla politecnica que ne sortiguèt segond. Integrèt los ponts et chaussées i trabalhèt pendent qualques ans en Meurthe e Mosèla e dins las Vòges. Après la mòrt del paire, venguèt ensenhar a l’Escòla politecnica en 1816.

En 1829, Coriolis venguèt professor d'analisi geometric e de mecanica generala a l’Escòla centrala dels arts e manufacturas, que lo sògre Eugène Péclet (espos de la sòrre Cécile) èra un dels fondators. Aprèp la Revolucion de 1830 se consacrèt a d'activitats de recerca. A partir de 1832, ensenhèt amb Henri Navier la mecanica aplicada a l'Escòla centrala. Quatre ans mai tard, a la mòrt de Navier, Coriolis ocupèt son emplèc a l'Escòla centrala e sa plaça a l'Acadèmia de las sciéncias.

En 1838, Coriolis, decidiguèt d’arrèstar l'ensenhament per venir director de las estudis a l'Escòla politecnica, a la mòrt de Dulong. De santat fragila, desirava demissionar de Politecnica, mas lo general commandant l’Escòla decidiguèt de lo mantenir en foncion fins a sa mòrt en 1843. Es enterrat al cementèri de Montparnasse.

Carrièra scientifica[modificar | modificar la font]

Lo coneissèm subretot pel teorèma de mecanica que pòrta lo seu nom e per la fòrça de Coriolis que correspond a una lei de la cinematica: « Tot objècte en movement dins l'emisfèri nòrd e que s'apròcha de l'axe de rotacion terrèstre es desviat cap a drecha, cap a esquèrra se se n'alunha (los senses de deviacion son invèrses dins l'emisfèri sud). »

Dins lo libre Du calcul de l'effet des machines (1829) nomena « trabalh » la quantitat \int \vec{f}\ \,\vec{dl}\ usualament nomenda a aquela epòca poténcia mecanica, quantitat d'accion o efècte dinamic en precisant l'ambiguïtat qu'aportan aquelas expressions: las considerava inapropriadas. Amb el e Jean-Victor Poncelet (1788-1867), lo teorèma de l'energia cinetica prend sa forma quasidefinitiva e l'ensenhament de la mecanica foguèt renovelat. La question de las unitats e de l'omogèu de las formulas venguèt fondamentala. Fòrça venguèron d'articles del Dictionnaire de l'industrie.

Publicacions[modificar | modificar la font]

  • Du calcul de l'effet des machines, París, Carilian-Goeury, 1829.
  • Théorie mathématique des effets du jeu de billard, París, Carilian-Goeury, 1835, (sur Google Books). L'estudi del desplaçament e del tust de las bilhas dins lo jòc de bilhard foguèt per Coriolis un bèl subjècte d'estudi dins lo domèni de la cinematica e dels movements compausats. L'observacion de las combinason del celèbre jogaire François Mingaud, confrontada als trabalhs de Poisson sul frotament d'una esfèra, li permetèron de formar una teoria matematica, que presenta atal a l'encòp jos una forma simplificada pels non matematicians, e tanben jos lor aspècte teoric detalhat pels estudiants de l'Escòla politecnica.


Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

  • (fr)Sur le bruit du tonnerre, tèxte de vulgarizacion de Coriolis (1833), en linha e comentat sul site BibNum.
  • (fr)Sur les équations du mouvement relatif des systèmes de corps, articles de 1831 et 1835 de Coriolis, en linha e comentats sul site BibNum.
  • (fr)Tèsi d'istòria de las sciéncias sus Coriolis (2011), Alexandre Moatti (ligam)

Articles connèxes[modificar | modificar la font]