Epopèia de Gilgamesh

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte

L'epopèia de Gilgamesh es un racònte legendari de Mesopotamia anciana. Fa partida deis òbras literariaris mai vièlha de l'Umanitat. La premier version complèta coneguda foguèt escricha en akkadian vèrs lei sègles XVIII o XVII abC dins la region de Babilònia. Aquela version èra inspirada per unei tèxtes e racòntes, principalament d'origina sumeriana, compausats vèrs la fin dau millenari III abC. A per origina lei racòntes mitics subre Gilgamesh, cinquen rèi (probablament legendari) de la premiera dinastia d'Uruk. Tèn dotze partidas mai, segon la màger part dei scientifics, lei partidas XI e XII foguèron apondudas vèrs 1200 e 700 abC[1].

Perdut après la disparicion dei civilizacions de Mesopotamia antica, lo tèxte foguèt redescubèrt pendent lei cavaments realizats dins leis annadas 1870 dins la biblioteca de l'emperaire assirian Assurbanipal de Niniva. Aqueu racònte conoguèt un succès important durant l'Antiquitat e de vestigis foguèron trobats dins divèrsei sites antics de Mesopotamia. Foguèt tanben traduch dins unei lengas coma l'itita o l'orita. La premiera tradicion modèrna foguèt l'òbra de Georges Smith.

Resumit[modificar | modificar la font]

Lo començament dau racònte es eissit dau sentiment deis abitants d'Uruk que lor rèi Gilgamesh es tròp dur e sevèr. Demandèron donc l'ajuda de la divessa Aruru, protectritz de la ciutat, per corregir lei defauts dau rèi. La divessa deicidiguèt alora de crear un « doble » de Gilgamesh nomat Enkidu. Lo ròtle d'aqueu darrier èra d'èstre lo mirau dau rèi. Au contrari de Gilgamesh, Enkidu es donc un òme sauvatge e sensa elegància naturala mai bòn. Lei dos personatges s'escometèron. A la fin dau combat, comprendiguèron qu'èran complementaris e decidiguèron de s'aliar per realizar ensems divèrsei proesas. Pasmens, a la mòrt d'Enkidu, Gilgamesh, fòrça triste, decidiguèt de partir en recèrca dau secrèt de l'immortalitat pròche d'Uta-Napishtim que li aprendiguèt l'existéncia d'una planta de jovença. Gilgamesh finiguèt per descubrir aquela planta mai un sèrp li raubèt. Comprendiguèt alora que l'òme èra pas fach per èstre immortau e que fau solament aprofichar dei plasirs de la vida presenta.

Etapas dau racònte[modificar | modificar la font]

Taulèta I[modificar | modificar la font]

La taulèta I de l'Epopèia de Gilgamesh es la presentacion dei personatges e de la decision dei dieus d'utilizar Enkidu còntra Gilgamesh. Ansin, Gilgamesh es presentat coma un eròi aguent complit divèrsei proesas, que la bastida dei barris de la vila, mai tanben coma lo tiran de la populacion d'Uruk. Per lo corrigir, lei dieus preparèron Enkidu e lo mandèron, gràcias a un personatge dich la Cortesana, vèrs la vila d'Uruk per mostrar sa superioritat sus Gilgamesh.

Taulèta II[modificar | modificar la font]

La Cortesana e Enkidu arriban a Uruk. Enkidu i devèn l'objècte d'admiracion de la fòga. Puei, Enkidu va a una ceremonia de maridatge que se debana dins la vila. I empacha Gilgamesh d'exercir son drech de prioritat sus lei filhas presentas e lei dos eròis s'afrontan dins una carriera. Lo combat a ges de venceire e Gilgamesh e Enkidu realizan finalament un pacte d'amistat. Aquò representa una causa importanta per Enkidu que tèn per lo premier còp una familha. Enfin, a l'iniciativa de Gilgamesh, lei dos amics novèus decidísson de preparar una expedicion dins lo bòcs dei cèdres protegir per un gardian dich Humbaba. Se fau notar que leis Ancians d'Uruk e egalament Enkidu assian de descoratjar, sensa succès, Gilgamesh de realizar aqueu projècte.

Taulèta III[modificar | modificar la font]

La taulèta tracta de la preparacion de l'expedicion e de sa partença vèrs lo bòsc dei cèdres.

Taulèta IV[modificar | modificar la font]

La taulèta IV tracta dau viatge a travèrs dau bòsc dei cèdres en sièis etapas. Per cada etapa, Gilgamesh, au centre d'un ceucle sacrat, realizèt un sacrifici au dieu Shamash per demandar un pantais, signe dau succès futur de l'expedicion. Durant la nuech, Gilgamesh pantaièt e lei dos eròis consideran donc aqueu pantais coma un signe de succès. Puei, Gilgamesh e Enkidu arriban vèrs lo domeni d'Humbaba, demon gardian dau bòsc dei cèdres.

Taulèta V[modificar | modificar la font]

Après una marcha dedins lo bòsc, Gilgamesh e Enkidu arriban en fàcia Humbaba qu'èra sota la forma d'un dragon. Maugrat leis avertiments dau monstre, un combat comença. Gilgamesh e son amic foguèron ajudats per Shamash, dieu dau Solèu, que mandèt de vents immens còntra lo dragon que deguèt finalament se rendre. En cambi de sa vida, èra lèst a donar d'aubres a Gilgamesh per ornar son reiaume e sei vilas. Pasmens, sus lei consèus d'Enkidu, Gilgamesh refusèt l'ofèrta de somission e tuèt son advèrsari qu'aguèt pron de temps per maudire seis enemics : lei dos amics vielhiran pas e trobaran jamai lo sauvament.

Après aquela victòria, Gilgamesh e Enkidu copan lei cedres dau bòsc. Puei, naviguèron sus lo fluvi per menar la fusta dins lo reiaume de Gilgamesh e utilizèron la tèsta d'Humbaba coma trofèu.

Taulèta VI[modificar | modificar la font]

La taulèta VI conta lo retorn dei dos eròis a Uruk. La divessa Ishtar i venguèt amorosa de Gilgamesh e lo demandèt en maridatge. Pasmens, lo rèi de la ciutat refusèt e se trufèt de la divessa en causa de seis infidelitats passadas e dau malastre de seis amants ancians. Aquò entraïnèt la colèra d'Ishtar que demandèt l'ajuda de son paire Anu per se venjar. Maugrat de repròchis a prepaus de la vida de l'actituda de sa filha, Anu acceptèt de crear un buòu celèst per destrurre lo país d'Uruk durant sèt annadas a condicion qu'Isthar acceptèsse d'aparar la region contra la famina.

Un còp lo buòu creat per son paire, Ishtar lo larguèt au centre d'Uruk. L'animau causèt divèrsei degalhs au riu passant a travèrs de la villa e ai bastiments tuant d'abitants. Pasmens, Enkidu e Gilgamesh l'ataquèron e lo tuèron. Puei, donèron son còr coma ofèrta a Shamash. Lei rèstas dau buòu foguèron trabalhs per leis artesans de la vila que s'ocupèron d'ornar lei banas d'un placatge d'aur per leis ofrir au culte de Lugalbanda qu'èra lo paire de Gilgamesh. La fin de la jornada s'acabèt per una fèsta au palais de la ciutat.

Taulèta VII[modificar | modificar la font]

Durant la nuech après la fèsta marcant la victòria contra lo buòu creat per Anu, Enkidu veguèt dins un pantaís una reünion dei dieus per jutjar lo murtre d'Humbaba e dau buòu celèst. Condamnat a una mòrt prematurada, l'eròi decidiguèt d'anar ambé Gilgamesh demandar perdon a Enlil, sobeiran dei dieus e dau monde, dins son temple de Nippur. Pasmens, dins aquel endrech, trobèt son ofèrta donada après la desfacha d'Humbaba e maudiguèt Enlil e Shamash per lor ingratitud. L'intervencion de Gilgamesh e de Shamash li permetèron de cambiar d'opinion sus lei dos dieus mai pas de modificar la decision divina. Rapidament, Enkidu venguèt malaut. Faguèt un pantais terrible sus la condicion dei mòrts deis infèrns e moriguèt après quauquei jorns.

Taulèta VIII[modificar | modificar la font]

Se debanèt lei funeralhas d'Enkidu organizadas per son amic Gilgamesh. Una estatua dau mòrt foguèt bastida d'aur e de pèiras preciosas e tota la ciutat li rendiguèt leis omatges. A la fin de la ceremonia, Gilgamesh decidiguèt d'anar dins l'estèpa.

Taulèta IX[modificar | modificar la font]

Taulèta X[modificar | modificar la font]

Taulèta XI[modificar | modificar la font]

Taulèta XII[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

  1. Raymond Jacques Tournay, O.P. et Aaron Shaffer, L’Épopée de Gilgamesh, École Biblique et Archéologique Française et Université Hébraïque de Jérusalem, Edicions "Les Éditions du Cerf", collecion « Littérature ancienne du Proche-Orient », 1998.