Ducat d'Aquitània

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Lo Ducat d'Aquitània èra una jurisdiccion feudal de Occitània. Al començament districte militar regit per un dels comtes, derivèt al sègle IX cap un poder feudal ereditari.

Amb los merovingians venguèt un ducat. Desideric, duc vèrs en 574, foguèt leial a Chilperic de Neustria, e en 584, a la mòrt del rei, sostenguèt Gondobald, filh pretendut de Clotari I (èx rei de Seissons) que s'èra refugiat a la cort de Bizanci e èra tornat a reclamar sos drechs, e qu'obtenguèt tanben aquel de fòrça mai nòbles cona Gontran Boson, supausat duc d'Auvernhe; Gondobald foguèt proclamat rei a Aquitània dins la vila de Briva, mas perdèt a Lion, la rebellion acabèt e fòrça dels nobles revoltats foguèron executats (Gontran Boson fugiguèt); Desideric foguèt perdonat per Fredegunda mas l'an seguent volèt agrandir sos domenis cap a la Septimània visigota, que s'èra revoltat, e moriguèt dins un combat a Carcassona en 587.

Reialme d'Aquitània[modificar | modificar la font]

En 628 foguèt erigit en reialme per a Caribert II, filh de Clotari II, qu'establiguèt la capitala a Tolosa e se maridèt amb Gisèla, la filha del duc de Gasconha. El 631 li succedèt son filh Chilperic, encara al breç, que foguèt assassinat segurament per instigacion de Dagobèrt d'Austràsia, mas un supausat Bogis o Boggis, pichon fraire de Chilperic, e son fraire encara mai pichon Betran, foguèron reconeguts duc (vèrs 636 o 637).

Ducat d'Aquitània[modificar | modificar la font]

Aprèp venguèron ducs lo tolosenc Fèlix (vèrs 660-673) e Lop I venlèu d'origena basca, un de sos fidèls. A Lop I succediguèt Audon I, segurament son filh, que vèrs 692 no reconeguèt cap autoritat e faguèt expedicions en la Septimània visigota; enfrentat a Carles Martèl foguèt derrotat (719) e signèt la patz (720). En 725 faguèt pacte amb los sarrasins) una trèva e contunhèt la luta contra Carles Martèl amb quin un còp mai faguèt la patz; en 730 los arabs cambièron lor politica contra França e envadiguèron lo país, e Audon demorèt nèutre; çò que causèt la colèra de Carles Martèl que neguèt la trèva e envadiguèt Aquitània en 731 al meteis temps que los arabs, que tanben neguèron la trèva a causa de l'ajuda d'Audon al rebèl valin de Narbona. Amenaçats, francs e bascoaquitans, pels musulmans, Audon e Carles Martèl faguèron un pacte.

Carles Martèl e Audon ganhèron la Batalha de Peitieus qu'acabèt amb las incursions musulmanas. Audon moriguèt vèrs 735 e li succedèt son filh Hunald associat a sa sòrra Aton. Carles Martèl reconeguèt Hunald coma duc mas aquel se revoltèt en 741 e coma perdèt fugiguèt a Gasconha en 742; passèt a l'ofensiva en 743 mas en 744 perdèt; faguèt levar los uèlhs a sa sòrra Aton e se sometèt sotmetre en 745, se retirèt dins un monestèri en daissant son filh Waifre coma duc, reconegut pel majordòme merovingin Pepin lo Brèu, filh e successor de Carles Martèl. La patz durèt fins a 761, an que Waifre se revoltèt; la guèrra va durèt sèt ans e en 768 Waifre fogut assassinat benlèu per un emissari de Pepin lo Brèu e lo ducat foguèt incorporat a Neustria. Uns meses aprèp Hunald II, filh de Waifré, se revoltèt mas en 769 foguèt vincit per Carlesmanhe e deguèt fugir en Gasconha; lo duc gascon Lop de Carlesmanhe rebebèt lo títol de duc d'Aquitània; mas un Audon II, benlèu filh o fraire d'Hunald, seguèt la luta e quand moriguèt en 776 son filh Aton, fins que en 778 Carlesmanhe daissèt lo país pacificat e declarèt abolit lo ducat.

Aquitània foguèt erigida en reialme per Carlesmanhe per son filh Loís lo Piós en 781. L'administracion reiala venguèt a Loís mas lo reialme èra partida del districte militar de Tolosa, e los comtes de Tolosa èran los ducs d'Aquitània coma de Septimània, separada en 816. Los successius comtes de Tolosa, legitimistas, èran ducs d'Aquitània fins a que en 835 foguèt adjudicada a Bernat de Septimània. A sa casuda en 844 son filh se mantenguèt comte de Tolosa (e duc) per desir del rei d'Aquitània Pepin II. La revòlta d'Aquitània (que amb Pepin I e Pepin II culminèt en 849 quand lo magnat Fredòl donèt lo comtat de Tolosa e ne foguèt nomenat comte e de facto duc d'Aquitània. En 852 Rainòlf I filh de Gerard d'Auvèrnhe e cosin de Bernat de Gotia recebèt l'investitura fins a que en 866 foguèt donat a Bernat Plantapilosa dins l'encastre de la reorganizacion dels onors del periòde nomenat dels tres Bernats. A la mòrt de Plantapilosa en 886, son filh Guilhèm lo Piós d'Alvernia e lo comte de Peitau, Rainòlf II (filh de Rainòlf I), disputèt lo títol. En primèr s'afirmèt a la mòrt del segond en 918, mas amb l'extincion de la linhada amb Acfred en 928, Ebles Manser, comte de Bordèus e Peitau, filh de Rainòlf II foguèt consolidat coma duc. En 934 lo comte de Tolosa capitèt al títol ducal, mas a sa mòrt en 950, son successor Guilhèm Talhafèrre ja gaireben l'aviá abandonada e en 979 demorèt dins las mans de Guilhèm Braç de fèrre comte de Peitau, de la linha de Ebles Manser. A la mòrt del darrièr duc e comte d'aquela linhada, Guilhèm XII d'Aquitània, en 1137, sa filha Leonor se maridèt amb lo rei Loís VI de França, mas en 1152 lo matrimòni foguèt anullat i se maridèt alara amb son rival Enric II d'Anglatèrra. Los reis d'Anglatèrra venguèron ducs d'Aquitània, que mai tard se nomenariá Guiana, fins a que en 1449 s'acabèt la conquèsta francesa confirmada per la fin de la Guèrra de Cent Ans el 1453. En 1472 lo rei de França tornèt crear lo ducat d'Aquitania (o Guiana) per son fraire duc de Berric, mas a sa mòrt, en 1484 tornèt a la corona.

Lista dels ducs[modificar | modificar la font]

  • Cram 555-560
  • Desconeguts 560-570
  • Desideric de Tolosa vers 570-587
  • Austrobald de Tolosa 587-589
  • Seré de Tolosa c. 589-vers 593 ?
  • Desconeguts vers 593-628
  • Caribèrt (II) 628-632 (rei)
  • Chilperic 632 (rei)
  • Boggis 632-660 (supausat rei rebèl vèrs 635, reconegut duc vèrs 636-660 ensems amb son german Bertran, benlèu personatges fictius)
  • Fèlix 660-670
  • Lop I 670-676/688
  • Audon I 679/688-735
  • Hunald I 738-745
  • Waifré 745-768
  • Pepin lo Brèu 768
  • Hunald II 768-769
  • Audon II 769-776
  • Aton 776-778
  • Lop II 768-781 (de Gasconha)
  • als carolingiens 778-781
  • Reialme d'Aquitània 781-884
  • Ducat d'Aquitània 781-1449
  • Corson de Tolosa 781-c. 790 (duc)
  • Guillem I de Tolosa 781-806 (nominal fins a 812, duc)
  • Bigon de Tolosa 806-816 (duc)
  • Berengièr de Tolosa 816-835 (duc i marqués)
  • Bernat de Septimània 835-844 (duc i marqués)
  • Guilhèm II de Tolosa 844-850 (duc)
  • Fredòl de Tolosa 850-852 (de facto duc)
  • Rainòlf I (comte de Peitau 839-44) 852-866
  • Bernat Plantapilosa 866-886
  • Rainòlf II (comte de Peitau) 886-893
  • Guilhèm III lo Piós (comte d'Alvèrnia 886-918) 886-918
  • Guilhèm IV el Jove (comte d'Alvernia 918-926) 918-926
  • Acfred (comte d'Alvernia e Carcassona-Rasés) 926-928
  • Ebles Manser (comte de Peitau i comte d'Alvernia 928-934) 928-934
  • Ramon III Ponç de Tolosa 934-950
  • Guilhèm V (comte de Peitau 934-63; comte d'Alvernia 950-63)950-963
  • Guilhèm VI Tallafèrre (comte de Peitau 963-995) 963-990
  • Guilhèm VII lo Grand 990-1029
  • Guilhèm VIII lo Gròs 1029-1038
  • Odon (duc de Gasconha 1032-1040) 1038-1040
  • Pèire Guilhem IX l'Agla 1040-1058
  • Gui Guilhèm X d'Aquitània 1058-1086
  • Guillem XI el Jove (1086-1126)
  • Guillem XII 1126-1137
  • Elionor 1137-1204, conjuntament amb:
  • Joan sens Tèrra 1199-1216 (rei d'Anglatèrra)
  • Enric II d'Anglatèrra 1216-1254 (rei d'Anglatèrra)
  • Eduard I 1254-1307 (rei d'Anglatèrra)
  • Edoard II 1307-1325 (rei d'Anglatèrra)
  • Edoard III 1325-1362 (rei d'Anglatèrra)
  • Eduard de Woodstock 1362-1375 (prince d'Anglatèrra)
  • Ricard II 1377-1399 (rei d'Anglatèrra)
  • Joan de Gant 1390-1399 (comte de Lancaster)
  • Enric V 1399-1422 (rei d'Anglatèrra)
  • Enric VI 1422-1449 (rei d'Anglatèrra)
  • A la corona francesa 1449 (1453)-1472
  • Duc de Berri 1472-1484
  • a la corona francesa 1484