Chornobyl

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz Chornobyl (omonimia).
La region de Chornobyl.

Chornobyl (en ucraïnian: Чорнобиль = Chornobyl'; en bielorús: Чарнобыль Charnobyl'; en rus: Чернобыль = Chernobyl') es una ciutat au nòrd d'Ucraïna, dins la region (òblast) de Kyiiv pròcha de la frontiera amb Bielorussia. La ciutat foguèt abandonada en 1986 per causa de la catastròfa arribada dins la Centrala Nucleara de Chornobyl, a 14,5 km (9 milas) au nòrd-nòrd-èst de la ciutat. La centrala nucleara foguèt nomenada antau per la ciutat e se trobava dins la region (raion) de Chornobyl mai la ciutat e la planta èran pas dirèctament liadas. Au meteis temps que se bastissiá la planta, lei trabalhadors de la centrala bastiguèron la ciutat de Prípiat. La populacion d'aquesta ciutat es actualament de 7000 personas, compausada principalament per de vigilants e de personau administratiu de la zona d'exclusion, que son lotjats a l'extremitat de la ciutat pus alunchada de la centrala; i a d'ostaus abitats que seis abitants utilizan de simbòus per avertir que "lo propietari d'aquest ostau viu aquí". Avans l'accident, 14 000 residents avián ja abandonat la ciutat.

Istòria[modificar | modificar la font]

Chornobyl èra una vila reiala dau Grand Ducat de Lituània au sègle XIII, dins lo territòri ucraïnian pròche de Kyiiv. En 1566 Filon Kmita, capitani de la cavalariá reiala, recebèt la ciutat coma fèu. La província qu'englobava Chornobyl foguèt transferida au Reiaume de Polonha en 1569, e puèi annexada per l'Empèri Rus en 1793. Dempuèi pauc avans lo sègle XX, la ciutat èra poblada per de rutens e polonés, e per una granda comunautat josieva. Dempuèi lo començament de la segonda mitat dau sègle XVIII, la ciutat se convertiguèt en un dei centres màgers dau Judaïsme khasidic. La dinastia khasidica de Chornobyl foguèt fondada per Menachem Nachum Twersky. Una granda partida de la poblacion josieva foguèt victima de pogroms en octòbre de 1905 e en març e abriu de 1919, ont fòrça josieus perdèron la vida, e lei proprietats de fòrça autres foguèron otratjadas. En 1920, leis eiretièrs de Twersky quitèron Chornobyl e la ciutat cessèt d'èsser un centre khasidic. Pendent lei guèrras civilas que flagelèron la region pendent lo periòde 1917-1920 foguèt d'en primièr ocupada per l'Armada Blanca e puèi per l'Armada Roja. En 1921 Chornobyl passèt a far partida de la RSS d'Ucraïna. Pendent lo periòde 1929-1933 Chornobyl sofriguèt de mòrts massivas per la stalinizacion, per lo Golodomor (genocidi dau pòble ucraïnian per la fam). La comunautat polonesa de Chornobyl foguèt deportada en Cazacstan en 1936, en fasent la travessia en condicions fòrça marridas, ont la majoritat dei deportats moriguèron de fam e de freg. Pendent la Segonda Guèrra Mondiala la ciutat foguèt ocupada tre 1941 a 1944 per lei nazis. La comunautat josieva de la ciutat foguèt fin finala exterminada pendent aquest periòde. Après lo colapse de l'Union Sovietica en 1991, la ciutat fa partida de la Republica independenta d'Ucraïna.

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]