Còpte (lenga)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Lo còpte es lo descendent modèrne de l'egipcian faraonic. Es una lenga afroasiatica, mòrta mas que soberviu dins l'encastre de la Glèisa ortodòxa còpta que l'emplega coma lenga liturgica amb l'arabi.

Lo còpte foguèt parlat en Egipte del sègle 2 al sègle 17 abans d'èsser assimilat per l'arabi egipcian.

Origina del tèrme[modificar | modificar la font]

Lo tèrme Còpte ven del grec ancian Αἰγύπτιος / Aigúptios. A la debuta designava tots los Egipcians mas, a partir de l'invasion aràbia, acaba per representar, pauc a pauc, solament los Egipcians non islamisats.

A l'ora d'ara, lo tèrme còpte designa sonque los Egipcians demorats crestians, especialament s'apartenon a las glèisas còptas. Designa tanben la lenga que parlavan fins al sègle 17.

Istòria[modificar | modificar la font]

Lo còpte representa la mutacion ultima del egipcian faraonic (egipcian arcaïc, egipcian ancian, egipcian mejan, neoegipcian, demotic).

Foguèt pas jamai una lenga oficiala en Egipte. Abans l'invasion aràbia, lo grèc èra la lenga mai utilizada dins l'administracion e l'arabi lo remplacèt progressivament a partir del sègle 8.

A l'Edat Mejana, entre los sègles 10 e 13, l'arabi venguèt mai emplegat que lo còpte dins la vida vidanta e lo còpte desapareguèt completament al sègle 17.

A l'ora d'ara, tot ben que siá una lenga mòrta, es l'objècte d'un movement de renaissença lingüistica. Es particularament popular demest los joves crestians e gausís d'un certan prestigi pr'amor qu'es la lenga que ven dels faraons.

Dialèctes[modificar | modificar la font]

Lo còpte comptava 6 dialèctes. Sos noms derivan principalament dels noms de las vilas que n'èra parlat.

Tres dialèctes dins lo nòrd (Bas Egipte):

- Bohairic (o Memfitic) qu'es lo sol qu'es encara emplegat a l'ora d'ara.

- Faiyumic

- Mesokemic (o oxirinquita)

Tres dialèctes dins lo sud (Naut Egipte):

- Tebaïc (Sahidic)

- Akhmimic

- Licopolitan

Escritura[modificar | modificar la font]

Lo còpte utilisèt pas jamai los ieroglifes pr'amor que l'infuencia grèca èra prepoderanta dempuèi l'invasion d'Alexandre lo Grand. L'alfabet grèc, atal coma la lenga grèca, èran oficials d'aquel temps. Lo còpte adoptèt doncas un alfabet derivat del grèc, l'alfabet còpte. A coma basi l'alfabet grèc al qual s'ajustèt 7 caractèrs diches demotics.

Après lo sègle 8, l'alfabet còpte foguèt servat. Pasmens, se tròba tanben qualques documents en lenga còpta escriches amb de caractèrs arabis.

Bibliografia[modificar | modificar la font]

  • Wolfgang Kosack: Lehrbuch des Koptischen.Teil I:Koptische Grammatik.Teil II:Koptische Lesestücke, Graz 1974.
  • Wolfgang Kosack: Der koptische Heiligenkalender. Deutsch - Koptisch - Arabisch nach den besten Quellen neu bearbeitet und vollständig herausgegeben mit Index Sanctorum koptischer Heiliger, Index der Namen auf Koptisch, Koptische Patriarchenliste, Geografische Liste. Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-4-2.
  • Wolfgang Kosack: Schenute von Atripe De judicio finale. Papyruskodex 63000.IV im Museo Egizio di Torino. Einleitung, Textbearbeitung und Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. Christoph Brunner, Berlin 2013, ISBN 978-3-9524018-5-9.
  • Wolfgang Kosack: Koptisches Handlexikon des Bohairischen. Koptisch - Deutsch - Arabisch. Verlag Christoph Brunner, Basel 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
  • Westendorf, Wolfhart. 1965/1977. Koptisches Handwörterbuch. Heidelberg: Carl Winter.