Art preïstoric

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

Se lei primieras manifestacions discrètas de l'art preïstoric datan de la fin dau Paleolitic Mejan, aqueu pren pas d'amplor reala qu'au començament dau Paleolitic Superior (-30000 a -12000 aC). Es alavetz fòrça diversificat dins sas tematicas, sas tecnicas e sos supòrts. Inclutz de representacions figurativas animalas, de representacions antropomorfas sovent esquematicas, e tanben de signes nombroses. Dins lo Mesolitic (-12000 a -8000 aC), lei manifestacions artisticas figurativas son escassas. D'aquela epòca son lei còdols pintats o talhats de figuras geometricas. Dins lo Neolitic (-8000 a -3000 aC) l'art rupèstre evoluís e inclutz d'elements figuratius e subretot d'animaus domestics; se desvolòpa egalament subre de supòrts novèls, per exemple, lei vas de ceramica

Somari 1 L'art paleolitic 2 Interpretacion de l'art parietau 3 Vejatz tanben 4 Nòtas

[Modificar] L'art paleolitic

L'art paleolitic es un estil d'art rupèstre datat entre 40000 e 10000 aC. La pintura rupèstre es pròpria de baumas prigondas dins l'escuritat mai absoluta. Son de representacions naturalistas e fòrça esteticas. S'usan de colors desparièras (negre, vermelh, ocre) e se dessenha la figura tota, non pas solament lo contorn. Se representa pas jamai la figura umana, senon generalament d'animaus: bisonts europèus, cavaus sauvatges, cèrvis, rangièrs, crabas de montanha, urs, singlars, rinocèros, orses, qu'apareisson isolats o en grop. Tanben se representan de signes abstracts e mans. Aquelei se pintan de dos biais: en positiu en presionant la man *tacada de pigment o en negatiu, en colorejant la zòna qu'enroda la man e en daissant la forma d'aquesta liura de pintura en la retirar. Se sap pas encara la significacion e fin deis signes abstractes e deis mans.

[Modificar] Interpretacion de l'art parietau

La foncion de l'art rupèstre paleolilic es totalament desconeguda. Au començament se pensava qu'aqueleis òbras d'art avián solament de motivacions esteticas (per adornar: l'art per l'art) mas aquò seriá segondari, e sens cap de dobte aquel art èra de caractèr magic o religiós. Se pòt pas far d'autras precisions; ça que la, se pòdon formular de teorias desparièras, mas sens pròvas solidas:

• Lo totemisme: aquesta teoria sorgís dins la primièra mitat dau sègle XX, quand quauqueis antropològs comparèron lei costums deis pòbles primitius actuaus amb leis òbras rupestras paleoliticas. James George Frazer, demest d'autres, extrapolèt lei costums d'aquestes pòbles actuaus ai manifestacions artisticas preïstoricas. L'animau-totem establís un ligam espirutuau entre l'èsser uman e la natura e es tanben un factor de coesion dau grop, doncas leis individús vénon identificats amb lo simbèu que representa sa comunautat. En fach, quauqueis figuras representarián leis espirits dau predecessor mitic de la tribu, l'animau-totem, compausat d'òme e d'animau. Seriá per autant associat au culte deis predecessors e a la reencarnacion de l'uman en un animau dins autra vida.
• Lo shamanisme: davant lo fach impossible d'explicar totei lei representacions conegudas, quauqueis antropològs prepausèron tanben leis idèas animistas (totei leis èssers vius an un espirit subrenaturau). Aquela interpretacion es compatibla amb lo totemisme e de còps s'identifican. Leis intermediaris entre lo mond animic e subrenaturau e lo mond materiau serián lei brueises o shamans, qu'utilizarián lei baumas pintadas coma santuaris proïbits ai non iniciats, luòcs sagrats ont se celebravan de rituaus minoritaris, reservats ai causits: de còps, lo brueis o shaman se comunicava amb lei esperits a travèrs lei plantas allucinogenas, lei trangas e la musica repetitiva.
• La feconditat e magia propiciatória: aquesta teoria foguèt formulada per Salomón Reinach en 1903 e popularizada per lo prestigiós istorian Henri Breuil en 1952. Breuil adoptèt l'idèa de Reinach e l'enriquit amb de nombrosas investigacions d'antropològs, filosòfs e preïstorians, atau coma de sa coneissença de primièr òrdre de l'art paleolitic e cambièt tanben sa cronologia. Segon Breuil, lei representacions s'utilizarián per demandar ai espirits una caça bona e la procreacion deis animaus. Aquesta teoria pretend que leis animaus representats son de femes emprenhadas e d'animaus ferits per de lanças.
• Lo dualisme de la natura: la teoria mai ambiciosa (dau francés André Leroi-Gourhan) comença dempuèi un paradigma estructuralista, en refusant l'extrapolacion antropologica amb de tribus primitivas actualas (ça que la, el èra antropològ e se basèt parcialament subre aquesta disciplina). Son intencion es abastar tota l'estructura de la societat paleolitica d'Euròpa occidentala, en l'entendent d'un biais olistic, coma un sistèma que tot i es interconectat, dempuèi la superestructura ideologica, fins a l'infrastructura economica, en passant per totei lei fasas intermediárias. Al cant, Leroi-Gouhan introdusiguèt de sistèmas d'analisi estadistica e de modèus complèxes per deschifrar l'organizacion intèrna deis conjunts artistics amb son contèxt extèrne. Atau, obten un panorama supausadament complèt e supausadament vàlid per tot l'art paleolitico, coma la manifestacion d'una sèrie de religions que compartisson una tradicion collectiva que leis animaus, leis signes abstracts e leis simbèus sexuaus masculins o femenins i representarián lei duas fòrças opausadas de la natura en conflicte e renovelament constant. Annette Laming-Emperaire sosten l'idèa que dichas fòrças son la masculina e la femenina: la femna seriá lo bisont e lo brau, encara que l'òme seriá lo cavau. Egalament, leis armas representarián l'òme e lei feridas e la sang la femna. Sos papièrs serián tanben opausats: la femna, una venus obèsa generatritz, e l'òme grotesc, caçaire e destructiu. Segon Henri Delporte, lo fach que lei representacions masculinas e femeninas siàgan generalament en relacion d'oposicion vòl pas dire que siàgan de reflèxe de credenças simplament sexualas ni de ritus ni mites de feconditat, senon de una cosmogonia explicada a travèrs una oposicion; en consequéncia se pretend pas dire qu'una unica religion dominèsse tot lo Paleolitic superior, senon que totei compartisson lo meteis sistèma, la meteissa estructura basica.
• Lo simbolisme: dins lei darrièras decadas se saja de determinar se l'organizacion, autant d'elements figuratius coma abstracts, son estructura e son ritme, respondon a quauqueis còdis de comunicacion de coneissença o de registre d'eveniments. Per exemple, se son una representacion d'una cosmogonia, d'un calendari primitiu que s'i repetísson de fachs fondamentaus, aspècts estacionals... De la combinacion e dau ligam dei formas simplas e complèxas representadas se pretend obténer un lenguatge mitografic, pictografic o ideografic que cada animau e cada simbèu i àjan una significacion desparièra, segon la manièra d'èsser ligadas e lo contèxt. Quauqueis defensors d'aqueste paradigma van pus luenh dins lors conclusions, en superant l'estrictament scientific.
• La bauma coma l'utèr de la tèrra: dins l'univèrs simbolic de l'òme primitiu la bauma podriá èsser l'arquetipe de l'utèr de la tèrra e, per aquò, l'art parietau magdalenian compliriá alavetz la foncion magica de favorir la fecondidat deis animaus (bisonts, cavaus...) sagrats (pr'amor que segon lei verificacions arqueologicas realizadas dins lei baumas, lei pòbles dau magdalenian caçavan pas leis animaus que pintavan)^[1].

[Modificar] Vejatz tanben

• Magia simpatica

[Modificar] Nòtas