Aquitans
Los Aquitans, o Iberoaquitans, designan une confederation de tribús de l'Antiquitat compresa entre los Pirenèus occidentals, la riba esquèrra de Garona e l'ocean Atlantic (gaireben l'espaci format per Gasconha), e qu'èra pas gallesa (non aparentada a las lengas cèltas).
L'origina de çò que semble èsser de noms de divinitats o de personas sus des monuments funeraris romanoaquitans es sembla al basc actual. Aquò faguèt conclure a de filològs e lengüistas que l'aquitan foguèt ligat a une forma mai anciana de la lenga basca[1]. Aquela region èra coneguda jòl nom de Vasconia dans a l'Edat Mejana (sègle III), un toponím que donèt Gasconha.
Somari |
Presentacion [modificar]
Los Aquitans vivián de l'elevatge de fedas, de vacas e de cavals. Aqueles que vivián dins las vals pirenèas practicavan l'estiva per tota la peninsula iberica, aqueles de l'interior de Gasconha vivián d'agricultura del blat. Savián fabricar de fèrre e trabalhavan l'aur et e l'argent (los Tarbèls de Shalòssa).
Formavan pas una unitat politica abans l'arribada dels Romans, mas avián un sentiment fòrt d'apartenéncia identitària que se manifestava quand èran en dangièr. Juli Cesar[2] remarcava que pareissèron mai als Ibèrs qu'als Galleses. Segon Gerhard Rohlfs, lor lenga, l'aquitan, aparentada a aquela de l'Aragonés pirenèu, èran intermediari entre la lenga dels Vascons (tribú basca) e aquela dels Gallés[3].
Segon Venceslas Kruta, los pòples aquitans serián venguts Cèltas tardièrament, a partir del Sègle III AbC[4]
Pòples principals [modificar]
- Auscs (Auscii en latin) mai nombroses e mai coneguts. Ocupèron Lanas, Gèrs, Nauts Pirenèus e gaireben tota la Vasconia, amb coma centre Illiberis (Aush).
- Bigerrions (Bigerriones en latin) en Bigòrra.
- Boís (Boii en latin) en Bug.
- Campanii
- Cocosats amb coma Cocosa (entre Dacs e Bordèu).
- Convenes (Convenae en latin), amb coma centre Lugdunum Convenarum (Sant Bertran de Comenge)
- Elusats en Armanhac, dominavan Condomés.
- Garumns (Garumni en latin) dins la Val d'Aran e dins la nauta val de la Garona, amb coma centre Salardunum (Salardú).
- Lactorates (Lactoratenses en latin?) en Lomanha, lor capitala èra Lactora (Leitora).
- Sotiats al nòrd del Condomés e le canton de Nerac amb coma centre Sotium (Sòs).
- Suburats (Sibuzates en latin ?) dins la Sola
- Tarbèls (Tarbelli en latin) en Shalòssa, amb coma centre Aquae tarbelliae (Dacs).
- Tarusats dins l'actual Tursan (Lanas) amb vila principala Atura (Aira).
- Onesii amb coma centre Onobriva (Banhèras de Luishon).
- Oscidates
- Vasats del sud-èst Vasadés
- Vernani dins los Prepirinèus.
Nòtas e referéncias [modificar]
- ↑ (en)Larry Trask The History of Basque Routledge: 1997 ISBN 0-415-13116-2
- ↑ "Cesar" Juli Cesar, La guèrra de las Gàllias, libre primièr.
- ↑ "Gerhard Rohlfs" (fr) Gerhard Rohlfs, Le Gascon (1935)
- ↑ (fr)Venceslas Kruta, Les Celtes, Histoire et Dictionnaire, Éditions Robert Laffont, coll. « Bouquins », Paris, 2000, (ISBN 2-7028-6261-6).
