Amadís de Gaula

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Edicion espanhòla d'Amadís de Gaula (1533).

Amadís de Gaula es una òbra mèstra de la literatura fantastica e lo libre de cavalariá mai celèbre, que faguèt furor al sègle XVI dins la Peninsula Iberica coma lectura primièra de tota una generacion d'escrivans renaissentistas e barròcs. A la fin del sègle XV Garci Rodríguez de Montalvo presentèt sa version definitiva. Sa version originala èra portuguesa, mas se coneis pas cap de version primitiva del tèxte portugués original. L'unica version complèta coneguda d'Amadís de Gaula es la recomposicion de Montalvo, devesida en quatre libres, que constituiguèt un succès formidable, tanben a l'ambit europèu. Montalvo, doncas, escriguèt una continuacion titolada Las sergas de Esplandián, qu'es lo cinquen libre del cicle. Pus tard, Ruy Páez de Ribèra, Feliciano de Silva, Juan Díaz, Pedro de Luján e Mambrino Roseo continuèron l'òbra amb de novèls capítols.

Argument[modificar | modificar la font]

Amadís de Gaula -après un prològ ont s'afirma que lo manuscrit foguèt trobat dins un arcon enterrat (topic del manuscrit trapat)- comença amb lo relat de las amors del rei Perión de Gaula e l'infanta Elisena de Bretanha, que donèron luòc a la naissença d'un mainatge abandonat dins una barca. Lo mainatge es criat pel cavalièr Gandales que cèrca sus son origina al mitan d'unas aventuras fantasticas, protegit per la bruèissa Urganda, apelada 'la desconeguda' pr'amor qu'a pas jamai la meteissa cara ni lo meteis aspècte, e perseguit pel mag Arcalaus l'encantador. Travèrsa l'arc embrueissat dels amadors leials dins l'Insula (illa) Fèrma, lucha e tua lo monstre terrible Endriago, e viu d'aventuras perilhosas, en onor de son amada Oriana, filha del rei Lisuarte de Grand Bretanha. L'òbra originala (abans las modificacions fachas per Montalvo) s'acaba tragicament, coma totas las òbras del Cicle Arturic. L'originala (reconstrucha) s'acaba de la manièra seguenta: Lisuarte, mal conselhat per de conselhièrs avaricioses, ensaja de maridar Oriana amb un enemic de l'eròi. Oriana es rescatada per Amadís que la porta a l'Insula (illa) Fèrma. Lisuarte li declara la guèrra ajudat per Galaòr (envejós d'Amadis) e Esplandian (que Lisuarte a criat sens saber qu'es son felen). Après divèrsas batalhas Galaor desafia Amadís e aqueste lo tua. Lisuarte desafia Amadis que tanben lo tua, mas Esplandian tua Amadis. Oriana, qu'obsèrva la batalha dempuèi una fenèstra, en véser la mòrt d'Amadís se defenestra e morís. Urganda apareis e revèla a Esplandian la veritat sus sos parents.

La version de Montalvo modifica subretot aquesta fin. Lisuarte e Amadís fan la patz, se coneis l'identitat d'Esplandian d'un biais mens tragic e Galaòr apareis pas dins la batalha pr'amor qu'es malauta. Lisuarte es encantat e Amadis se deu consacrar a governar.

Estil[modificar | modificar la font]

L'estil dAmadis de Gaula foguèt vantat per l'exigent Juan de Valdés. A cèrta latinizacion de la sintaxi: per exemple, plaça generalament lo vèrb en fin de frasa a la manièra latina, utiliza lo participe present tipic del lengatge de l'escòla alegoricodantesca del sègle XV, se ben resulta fòrça pus clar qu'aquela.